ABD ile İran arasında savaşın ardından ilk yüz yüze müzakereler bu hafta sonu Pakistan’ın başkenti İslamabad’da başlayacak. Pakistan’ın arabuluculuğunda sağlanan iki haftalık ateşkesin ardından gerçekleşecek görüşmelerin, küresel enerji piyasaları ve bölgesel güvenlik açısından kritik sonuçlar doğurması bekleniyor.
Müzakereler, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in davetiyle cumartesi sabahı resmen başlayacak. Zirveye ev sahipliği yapacak bölgede güvenlik önlemleri en üst seviyeye çıkarılırken, başkentte 9-10 Nisan tarihleri resmi tatil ilan edildi. İran Ulusal Yüksek Güvenlik Konseyi ise görüşmelerin 15 güne kadar uzayabileceğini açıkladı.
Masada kimler var
Görüşmelere üst düzey isimlerin katılması, sürecin ciddiyetini ortaya koyuyor. ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance başkanlık ederken, Donald Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner da heyette yer alıyor.
İran tarafında ise Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin müzakerelere liderlik etmesi bekleniyor.
Sürecin arabuluculuğunu Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar üstlenirken, Pakistan ordusu ve Başbakan Şerif’in de görüşmelerde aktif rol oynayacağı belirtiliyor.
Temel anlaşmazlık başlıkları
Taraflar masaya oldukça farklı taleplerle oturuyor. İran’ın sunduğu 10 maddelik plan, Hürmüz Boğazı üzerinde denetim, ABD güçlerinin Orta Doğu’dan çekilmesi ve müttefik gruplara yönelik operasyonların durdurulması gibi başlıkları içeriyor.
ABD tarafı ise İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan tamamen vazgeçmesini “müzakere edilemez” bir ön koşul olarak değerlendiriyor.
Lübnan gerilimi süreci zorluyor
Müzakerelerin önündeki en büyük engellerden biri, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları ve taraflar arasındaki derin güvensizlik. İran, Lübnan’daki saldırıların sürmesi halinde ateşkesi bozabileceği uyarısında bulunurken, ABD ateşkesin Lübnan’ı kapsamadığını savunuyor.
Uzmanlar, İsrail’in müzakere masasında yer almamasının ve sahadaki gerilimin sürmesinin süreci sekteye uğratabileceğine dikkat çekiyor.
Pakistan neden arabulucu oldu
Pakistan’ın hem ABD hem de İran ile ilişkilerini sürdürebilen nadir ülkelerden biri olması, İslamabad’ı kritik bir arabulucu konumuna taşıdı. İran ile uzun bir kara sınırına sahip olan ve büyük bir Şii nüfusu barındıran Pakistan’ın, Tahran nezdinde güvenilir bir aktör olarak görüldüğü ifade ediliyor.
Aynı zamanda ABD’nin “NATO dışı ana müttefiki” olan Pakistan’ın, topraklarında ABD askeri üssü bulundurmaması da İran açısından önemli bir güven unsuru olarak değerlendiriliyor.