Hürmüz Boğazı’nın kapatılması ile enerji ve tedarik zincirini kilitleyen savaşta, ateşkes çıkmaza girdi.
ABD’nin müzakerelerden sonuç alınamaması ihtimaline karşın Orta Doğu’ya “ilerleyen günlerde binlerce ek asker göndereceği iddiası sonrası İran’dan rest geldi. “Ateşkes bizim lehimize değil” açıklaması yapıldı.
ABD Başkanı Donald Trump, İsrail ve Lübnan liderlerinin yaklaşık 34 yıl sonra görüşme gerçekleştireceğini açıkladı.
Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir başkanlığındaki üst düzey bir heyet de İran’ın başkenti Tahran’da temaslarda bulundu.
Pakistanlı yetkililerin bölge ülkelerine yönelik yoğun diplomasi trafiğinin, ABD ile İran arasında planlanan yeni müzakere turu öncesine denk gelmesi dikkati çekti.A
Arakçi, Çin ve Japonya Dışişleri Bakanları ile görüştü
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Çinli mevkidaşı Vang Yi ve Japon mevkidaşı Toshimitsu Motegi ile bölgedeki son gelişmeleri değerlendirdi.
İran devlet televizyonuna göre, Arakçi, Vang ve Toshimitsu ile telefonda ayrı ayrı görüştü. Çin Dışişleri Bakanı Vang’la görüşmesinde Arakçi, ABD’yle ateşkesin sağlanmasının ardından bölgedeki son gelişmeleri değerlendirerek, Washington yönetiminin Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndaki kışkırtıcı tutum ve eylemlerinin bölgedeki durumu daha karmaşık hale getirebilecek tehlikeli sonuçları olabileceğini ifade etti.
İranlı bakan, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde sunulan tasarıya karşı Çin ve Rusya’nın aldığı sorumlu tutumu takdir ederek, bu yaklaşımın gerilimin tırmanmasını önlemede etkili olduğunu belirtti. Çin Dışişleri Bakanı Vang ise konuşmasında, savaş döneminde İran halkının direnişinden övgüyle söz ederek, Pekin’in diplomasiyi ilerletme ve savaşın sona erdirilmesine yardımcı olma konusunda hazır olduğunu vurguladı. Rusya ve Çin, 7 Nisan’da Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için Bahreyn’in öncülüğünde BM Güvenlik Konseyine sunulan tasarıyı İran aleyhine tek taraflı olduğu gerekçesiyle veto etmişti.
Japonya: Gerilimin düşürülmesine yardımcı olmaya hazırız
İran Dışişleri Bakanı Erakçi, Japon mevkidaşı Toshimitsu ile görüşmesinde, Hürmüz Boğazı’nda oluşan güvensizliğin, ABD ve İsrail’in İran’a dayattığı savaşın doğrudan sonucu olduğunu belirterek, mevcut durumun daha da karmaşık hale gelmesini önlemek için tüm ülkelerin sorumlu bir tutum sergilemeleri gerektiğini vurguladı.
Japonya Dışişleri Bakanı Toshimitsu ise konuşmasında, mevcut durumdan duyduğu endişeyi dile getirerek, gerilimin düşürülmesine yardımcı olmaya hazır olduklarını ifade etti.
‘Ateşkes bizim lehimize değil’
İran’da Düzenin Maslahatını Koruma Konseyi üyesi Muhsin Rızayi, ABD ile yapılan ateşkesin uzamasının İran’ın lehine olmadığını söyledi.
İran devlet televizyonuna konuşan Rızayi, gündeme ilişkin soruları yanıtladı. Bunun kesin bir ateşkes değil, “askeri sessizlik” olduğunu dile getiren Rızayi, “Ateşkesin uzatılması kesinlikle bizim lehimize değil. Bu benim kişisel görüşümdür. Baskılar ciddi şekilde artırılmalı. Fırlatıcılarımız şu anda düşman gemilerine kilitlenmiş durumda ve hepsini batırırız.” dedi. Eski Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Rızayi, ateşkesin anlam kazanmasının, tüm anlaşmalar ve İran’ın haklarının yerine getirilmesi ve bu konuda Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne bir bildiri sunulmasıyla mümkün olacağını kaydetti.
Pakistan’daki müzakerelerde anlaşmaya varılmamıştı
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a başlattığı saldırıların ardından bölge ülkelerine yayılan savaş, 8 Nisan’da ABD ile İran arasında ateşkesle sonuçlanmıştı. Washington ve Tahran yönetimleri, Pakistan aracılığıyla İslamabad’da müzakereler yürütmüştü. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da İran’la yapılan doğrudan müzakerelerin “bir anlaşmaya varılamadan” sona erdiğini açıklamıştı.
İran yönetimi ise müzakerelerde ortak bir çerçeveye ve anlaşmaya varılamamasının nedeninin ABD’nin aşırı talepleri olduğunu duyurmuştu.
Kalibaf: İran ile direniş (Hizbullah), ister savaşta ister ateşkeste olsun bir bütündür
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Lübnan’la İsrail arasında ateşkes görüşmelerinde silahsızlandırılmasıyla gündeme gelen Hizbullah’ın, İran’la bir bütün olduğunu belirterek, Tahran ile Washington arasındaki ateşkesin Lübnan’ı da kapsadığını ve ABD’nin anlaşmaya uyması gerektiğini ifade etti.
Kalibaf, sosyal medya hesabından konuya ilişkin açıklamada bulundu.
İran Meclis Başkanı, “Lübnan’da kapsamlı bir ateşkesin tamamlanması ve kalıcı hale gelmesi, Hizbullah’ın direnişi ve kararlı mücadelesi ile direniş ekseninin birlik içinde olmasının bir sonucu olacaktır.” ifadelerini kullandı.
ABD’nin Lübnan’ı da kapsayan ateşkes anlaşmasına uyması gerektiğini vurgulayan Kalibaf, “Direniş (Hizbullah) ve İran, ister savaşta ister ateşkeste olsun, tek bir bütündür. ABD, ‘Önce İsrail’ hatasından geri adım atmalıdır.” dedi.
Lübnan merkezli Hizbullah’a yakınlığıyla bilinen Al-Mayadeen kanalı, dün, Lübnan’da 1 haftalık geçici ateşkes uygulanacağını iddia etmişti.
İsrail’in Haaretz gazetesi ise İsrail ordusuna ateşkes ile alakalı bir bildiri yapılmadığını aktarırken üst düzey bir İsrailli yetkili ateşkes ile alakalı alınmış bir karar olmadığını kaydetmişti.
İsrail Güvenlik Kabinesi’nin, sunulduğu aktarılan ateşkes önerisini görüşmek üzere bu akşam toplanacağı basına yansımıştı.
ABD ile İran 8 Nisan’da geçici ateşkes ilan etmiş, İran anlaşmanın, Lübnan’ı da kapsadığını belirtirken, ABD bunu yalanlamıştı.