Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) 2026-2027 eğitim öğretim yılında uygulamaya koyduğu Ortak Yazılı Sınav Sistemi’ne (OYSS) itirazlar yargıya taşındı.
Açık uçlu sorular ve kısa cevaplardan oluşması hedeflenen Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS); farklı okullardaki öğrencilerin, farklı eğitim-öğretim koşullarına sahip olmalarına rağmen ortak ölçütlerle değerlendirileceği gerekçesiyle öğretmen meslek örgütleri ve eğitim sendikaları tarafından eleştiriliyor.
Eğitim ve Bilim İşgörenleri Sendikası (Eğitim-İş), detayları dün MEB tarafından yayınlanan kılavuzda duyurulan modelin yürütmesinin durdurulması ve iptali istemiyle Danıştay’da dava açtı.
‘Öğretmenin ölçme ve değerlendirme yetkisini daraltıyor’
Sendika, okul zümrelerinin hazırlayabileceği soruların ikiyle sınırlandırılmasına, diğer soruların merkezi soru havuzundan seçilmesine ve sınav sonuçlarının soru bazında e-Okul’a girilmesi zorunluluğuna itiraz etti.
Eğitim-İş’e göre düzenleme, öğrencilerin düzeyini ve ihtiyaçlarını bilen öğretmenin ölçme ve değerlendirme sürecindeki yetkisini daraltıyor. Sendika ayrıca soru bazında puan girişinin, özellikle öğrenci sayısının yüksek olduğu okullarda öğretmenlerin iş yükünü artıracağını belirtti.
Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (Eğitim Sen) da merkezi soru havuzunun zorunlu değil, öğretmenlerin ihtiyaç halinde başvurabileceği bir kaynak olması gerektiğini açıkladı.
Sendika, öğretmenlerin öğrencilerin öğrenme düzeyine ve bireysel farklılıklarına göre sınav hazırlama yetkisinin korunmasını istedi. Soru bazında sonuç girişinin de yüzlerce öğrencisi bulunan öğretmenler açısından ek iş yükü yaratacağına işaret etti.
‘Deprem bölgesindeki çocuk ile Ankara’dakinin koşulları aynı mı?’
Bianet’ten Nalin Öztekin‘e konuşan eğitimci Feray Aytekin Aydoğan, yeni modele yönelik eleştirilerinin odağına Türkiye’deki eğitim kurumları ve koşulları arasındaki eşitsizliği yerleştiriyor.
Aydoğan, ortak ölçütün, öğrencilerin içinde bulunduğu koşullar arasındaki farkları ortadan kaldırmadığına dikkat çekiyor.
Özel okullarla devlet okulları, sınavla öğrenci alan liselerle adrese dayalı öğrenci alan liseler, kırsal bölgelerle kent merkezleri ve farklı sosyoekonomik yapıdaki mahalleler arasında önemli farklılıklar bulunduğunu belirten Aydoğan, deprem bölgesindeki öğrencileri örnek vererek şöyle dedi: “Deprem bölgesindeki bir okulda ulaşım, elektrik kesintileri gibi sorunlarla karşı karşıya kalan, konteynerlarda eğitime devam eden bir çocuk ile Ankara’nın merkez ilçe ve mahallelerindeki çocuk eşit koşullara sahip mi?”
OYSS nasıl işleyecek?
MEB’in açıkladığı sisteme göre:
- Sınavlar, öğretmenlerin yıl başında belirlediği konu-soru dağılım tablolarındaki senaryolara göre hazırlanacak.
- Belirlenen öğrenme çıktılarına ilişkin iki soru zümre öğretmenlerinin ortak kararıyla oluşturulacak.
- Diğer sorular, öğretmenlerin belirlediği zorluk seviyelerine göre MEB’in soru havuzundan otomatik seçilecek.
- Sorular açık uçlu ve kısa cevaplı olacak.
- Bakanlık, yapay zekâ destekli soru hazırlama ve açık uçlu soruların puanlanmasını da sisteme dahil etmeyi planlıyor.
- Sonuçların öğrenci, sınıf ve şube bazında analiz edilerek öğretmenlere, öğrencilere ve velilere geri bildirim verilmesi öngörülüyor.
Bakanlık ayrıca 2026-2027 eğitim öğretim yılında 6, 7, 9 ve 10. sınıflarda toplam sekiz ülke geneli ortak yazılı sınav yapılacağını daha önce açıklamıştı. İlk ülke geneli ortak sınavlar 11-12 Kasım’da yapılacak.
Yeni sistemde yapay zeka endişesi
MEB, sistem kapsamında yapay zekâ destekli soru hazırlanması ve açık uçlu yanıtların puanlanmasına yönelik çalışmalar da yürütüyor.
Eğitim Sen, yapay zekânın öğrencilerin farklı ifade biçimlerini nasıl değerlendireceğinin, olası değerlendirme hatalarına karşı nasıl itiraz edileceğinin ve öğrenci verilerinin nasıl korunacağının açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirtti.
Sendika, yapay zekânın öğretmenin değerlendirme yetkisinin yerine geçmemesi gerektiğini kaydetti.