Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Büyük Dairesi, 2017’den bu yana cezaevinde bulunan Osman Kavala’nın ikinci başvurusuna ilişkin kararını açıkladı.
Karar Fransa’nın Strazburg kentindeki İnsan Hakları Binası’nda kamuya açık oturumda açıklandı.
Kararı aktaran AİHM Başkanı Mattias Guyomar “Karar, tespit edilen ihlallerin ciddiyeti göz önüne alındığında, davalı devletin başvuranın mümkün olan en kısa sürede serbest bırakılmasını sağlaması gerektiğini belirtmektedir” dedi.
Mahkeme, Kavala’nın tutuklu olma nedenlerinin “Gezi Parkı protestolarındaki rolü” ve “insan hakları savunucusu olması” olduğunu ifade etti.
Mahkûmiyet ‘geçersiz’ kabul edilmeli
MLSA’da yer alan habere göre; AİHM, Kavala’nın mahkûmiyetinin Sözleşme hukuku bakımından geçersiz kabul edilmesi gerektiğini bildirdi.
Mahkeme, Kavala’nın 25 Nisan 2022’de Gezi Parkı olaylarıyla ilgili suçtan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırıldığını, kararın 28 Aralık 2022’de istinaf mahkemesi, 28 Eylül 2023’te ise Yargıtay tarafından onandığını hatırlattı.
AİHM’ye göre Kavala’nın mahkûmiyeti, Sözleşme tarafından korunan özgürlüklerin kullanılmasına ilişkin eylemlere dayandırıldı. Mahkeme, iç hukuk mahkemelerinin Kavala’nın üçüncü kişilerin gerçekleştirdiği şiddet eylemlerine doğrudan katılımını ortaya koymadan, kamuoyu tartışmalarına katılması, sivil toplum girişimlerine destek vermesi ve Gezi Parkı eylemlerine yönelik faaliyetlerini ağır bir suçun maddi unsurlarıyla eşleştirdiğini belirtti.
AİHM, bu yaklaşımın Kavala’ya “açıkça orantısız ve keyfi” bir cezai sorumluluk yüklediği sonucuna vardı.
‘Umut Hakkı’ vurgusu
AİHM ayrıca, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının koşullu salıverilme imkânı olmaksızın uygulanmasının AİHS’nin işkence ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muamele yasağını düzenleyen 3. maddesine aykırı olduğuna karar verdi.
Türkiye tazminata mahkum edildi
AİHM, Türkiye’nin Kavala’ya manevi zarar karşılığında 70 bin avro, yargılama giderleri ve masraflar için ise 43 bin 342,57 avro ödemesine karar verdi.
Mahkemenin ihlal kararı verdiği Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi maddeleri şöyle:
Madde 3 – İşkence yasağı
Madde 5 – Özgürlük ve güvenlik hakkı
Madde 6 – Adil yargılanma hakkı
Madde 7 – Kanunsuz suç ve ceza olmaz
Madde 10 – İfade özgürlüğü
Madde 11 – Toplantı ve dernek kurma özgürlüğü
Madde 18 – Haklara getirilecek kısıtlanmaların sınırlandırılması
Davanın geçmişi
AİHM, 2019 yılında Kavala’nın tutukluluğunun hukuka aykırı olduğuna ve serbest bırakılması gerektiğine hükmetmiş, ancak Kavala tahliye edilmemişti. 2022 yılında ise Büyük Daire, Türkiye’nin söz konusu karara uyma yükümlülüğünü yerine getirmediğine karar vermişti.
Türkiye’de devam eden yargılama sonucunda Kavala, 25 Nisan 2022’de Gezi Parkı eylemleriyle bağlantılı olarak “hükümeti ortadan kaldırmaya teşebbüs” suçundan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmış, karar Yargıtay tarafından 2023’te onanarak kesinleşmişti