Orta Doğu’da İran merkezli tırmanan çatışmalar küresel enerji piyasalarını sarsmaya devam ederken, Avrupa ülkeleri ekonomik bir çöküşü önlemek adına diplomatik kanalları zorluyor. Financial Times’ın konuya yakın yetkililere dayandırdığıhaberine göre; Fransa ve İtalya, gemilerinin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişini sağlamak üzere Tahran yönetimiyle temaslara başladı.
Körfez’in girişindeki bu kritik su yolu, İran’ın tanker saldırıları ve yeni dini lider Mücteba Hamaney’in boğazı kapalı tutma yemininden sonra fiilen kullanım dışı kalmış durumda. Dünyadaki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ve petrolün yaklaşık %20’sinin geçtiği bu rotanın tıkanması, Avrupa ekonomisi üzerinde ağır bir baskı oluşturuyor.
FT’ye konuşan üç yetkili, Avrupa başkentlerinin çatışmayı genişletmeden petrol ve gaz ihracatını yeniden başlatmak için “deneme mahiyetinde” tartışmalar yürüttüğünü doğruladı. Ancak yetkililer, İran’ın bu konuda müzakereye ne kadar istekli olduğunun belirsizliğini koruduğunu vurguluyor. Tahran’ın, ABD Başkanı Donald Trump üzerindeki baskıyı artırmak için enerji fiyatlarını kasten yükselttiği düşünülüyor.
İtalya, Fransa ve Yunanistan’ın Kızıldeniz’de (Aspides misyonu kapsamında) savaş gemileri bulunmasına rağmen, hiçbir Avrupa donanması “çatışma riski” nedeniyle Hürmüz’de tankerlere eşlik etmeye yanaşmıyor. Avrupalı bir yetkili, “Önce güvenli bir ortamın oluşması gerekiyor” diyerek askeri bir tırmanmadan kaçındıklarını belirtiyor.
FT’ye konuşan bir diğer yetkili, bazı AB ülkelerinin Tahran ile temasa geçilmesine şiddetle karşı çıktığını, bu durumun ortak bir Avrupa vizyonu oluşmasını zorlaştırdığını ifade ediyor.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron bu hafta yaptığı açıklamada, çatışma yatıştığı takdirde Paris’in gemilere refakat etmeye hazır olacağını söyledi.
Elysee Sarayı’ndan bir yetkili, Financial Times’a Macron’un geçen hafta sosyal medyada yaptığı bir paylaşımı hatırlattı. Bu paylaşımda Macron, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüştüğünü ve Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü garanti etmesi gerektiğini vurguladığını belirtmişti.
İtalyan Savunma Bakanı Guido Crosetto ise Cuma günü Corriere della Sera’da yayınlanan bir röportajda “Avrupa’nın tek ve birleşik bir sesle konuşmasını sağlamaya çalışıyoruz. Savaşa dahil olmayan ülkelerde ait gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine izin verilmesi için resmi olarak talepte bulunmak istiyoruz” demişti.