TUHAY-DER Yüksekova Temsilciliği, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü öncesinde kadın mahpusların özgürlüğü talebiyle basın açıklaması düzenledi. Açıklamada hasta ve yaşlı mahpusların sağlık hakkına erişimi, tahliyelerin ertelenmesi, cezaevlerindeki hak ihlalleri ve İdare ve Gözlem Kurullarının kararları gündeme getirildi.
Tutuklu ve Hükümlü Aileleri ile Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (TUHAY-DER) Yüksekova Temsilciliği, 25 Kasım Kadına Yönelik Şiddete Karşı Uluslararası Mücadele Günü öncesinde kadın mahpusların özgürlüğüne dikkat çekmek amacıyla basın açıklaması gerçekleştirdi.
Yüksekova Adliyesi önünde yapılan açıklamaya DEM Parti Hakkâri milletvekilleri Onur Düşünmez ve Öznur Bartın, Yüksekova Belediyesi Eşbaşkanı Şadiye Kırmızıgül, DEM Parti Yüksekova İlçe Eşbaşkanları Şeyda Bellier ve Abdullah Kırmızıgül, yerine kayyım atanan Hakkâri Belediyesi Eşbaşkanı Viyan Tekçe, Yüksekova Belediyesi meclis üyeleri, Şemdinli DEM Parti ve DBP ilçe örgütleri üyeleri, İHD Eşbaşkanı Sibel Çapraz ve şube üyeleri, ÖHD Eşbaşkanı Cevahir Ağralı, Zımangehder üyeleri, DBP ve DEM Parti örgütleri, DEM Parti Hakkâri Kadın Meclisi, Demokratik Birlik İnisiyatifi, Hakkâri Barosu, Barış Anneleri ve çok sayıda yurttaş katıldı.
Basın açıklamasını TUHAY-DER Yüksekova Temsilciliği Eşsözcüsü Pınar Yılmaz okudu.
Yılmaz: Kadın tutsaklar yalnız değildir
Kadına yönelik şiddetin yalnızca evde, sokakta veya iş yerinde yaşanan fiziksel şiddetle sınırlı olmadığını belirten Yılmaz, kadınların iradesini, kimliğini, özgürlüğünü ve yaşam hakkını hedef alan her türlü baskının da şiddetin bir parçası olduğunu söyledi.
Cezaevlerinde bulunan hasta ve yaşlı kadın mahpusların sağlık sorunlarıyla mücadele ettiğini, tedaviye erişimde engellerle karşılaştığını ve cezaları tamamlandığı hâlde tahliyeleri ertelenen kadınların özgürlüklerine kavuşmayı beklediğini ifade eden Yılmaz, her ertelenen tahliyenin yalnızca mahpusları değil, yıllardır yollarını gözleyen anneleri, çocukları ve aileleri de etkilediğini belirtti.
Hasta ve yaşlı kadın mahpusların özgürlüğüne kavuşmasının herhangi bir siyasi sürece veya gelişmeye bağlanmaması gerektiğini vurgulayan Yılmaz, bunun öncelikle insani ve vicdani bir mesele olduğunu dile getirdi.
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nde kadınların yalnızca barışın muhatabı değil, aynı zamanda kurucusu olması gerektiğini ifade eden Yılmaz, kadınların özgür olmadığı bir yerde toplumsal barışın da eksik kalacağını söyledi.
Yılmaz, barışın yalnızca silahların susması veya siyasi görüşmelerin yürütülmesinden ibaret olmadığını belirterek, annelerin çocuklarına kavuşabildiği, kadınların özgürce yaşayabildiği ve insanların temel haklarının güvence altına alındığı bir yaşamın kurulması gerektiğini kaydetti.
Cezaevlerindeki hak ihlallerinin sona erdirilmesi, hasta mahpusların tedaviye erişmesi ve tahliye süresi gelen mahpusların özgürlüklerine kavuşmasının toplumsal barışın vazgeçilmez gereği olduğunu belirten Yılmaz, TUHAY-DER olarak mahpus aileleriyle dayanışmayı büyütmeye ve kadın mahpusların yaşadığı sorunları kamuoyuna taşımaya devam edeceklerini söyledi.
25 Kasım öncesinde kadınların şiddete, baskıya ve ayrımcılığa maruz kalmadığı eşit ve özgür bir yaşam için mücadeleyi sürdüreceklerini belirten Yılmaz, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Kadın tutsaklar yalnız değildir; onların özgürlük talebi hepimizin talebidir. Kadın tutsaklar özgür olsun! Çünkü şimdi kadın zamanı; özgürlüğün, eşitliğin, barışın ve yaşamın her alanında kadın iradesinin zamanı! Kadınların özgür olmadığı yerde barış eksik kalır. Biz kadınların özgürlüğünde, barışta ve demokratik toplumun birlikte inşasında ısrar ediyoruz.”
Düşünmez: Siyasi kararları tanımıyoruz
Basın açıklamasında konuşan DEM Parti Hakkâri Milletvekili Onur Düşünmez, Türkiye’nin birçok yerinde siyasi mahpusların özgürlüğü için çağrıda bulunduklarını belirterek, Abdullah Öcalan ve cezaevlerinde bulunan mahpuslar özgürleşene kadar mücadelelerini sürdüreceklerini söyledi.
Yüksekova Adliyesi önünde açıklama yaptıklarını hatırlatan Düşünmez, bölgede verilen bazı yargı kararlarının adalete göre değil, siyasete göre alındığını savundu. Daha önce birçok arkadaşlarının aynı adliyede tutuklandığını belirten Düşünmez, haklarında verilen siyasi kararları ve adaletsiz uygulamaları kabul etmediklerini ifade etti.
Başta Abdullah Öcalan olmak üzere siyasetçilerin ve hasta mahpusların derhal serbest bırakılması gerektiğini dile getiren Düşünmez, cezaevlerinde yaşanan ölümler ve sağlık sorunları konusunda Adalet Bakanlığını ve ilgili kurumları sorumlu tuttu.
Daha önce Tuncer Sağlam’ın sağlık durumuna ilişkin birçok kez çağrıda bulunduklarını belirten Düşünmez, Sağlam’ın durumunun iyi olmadığını ve uygun bir hastaneye sevk edilerek tahliye edilmesi gerektiğini söylediklerini aktardı. Ancak taleplerine karşılık Adli Tıp kararlarının ve bakanlıklar arasındaki üçlü protokolün gerekçe gösterildiğini ifade eden Düşünmez, kurumların sorumluluğu birbirine attığını savundu.
Cezaevlerinde çok sayıda hasta mahpus bulunduğunu ve yıllardır tahliyelerin ertelendiğini söyleyen Düşünmez, Nedime Yaklav’ın tahliyesinin yedi kez ertelendiğini belirtti. İdare ve Gözlem Kurullarının kendilerini mahkeme yerine koyduğunu ifade eden Düşünmez, bu kurulların kararlarıyla mahpusların özgürlüklerinin engellendiğini söyledi.
Mahpusların dillerini, kimliklerini, kültürlerini, annelerini ve barışı savundukları için cezaevinde tutulduklarını ileri süren Düşünmez, 30 yıllık ceza sürelerini tamamlayan kişilerin dahi İdare ve Gözlem Kurullarının kararları nedeniyle tahliye edilmediğini belirtti.
Düşünmez, “Eğer siz hakimseniz, eğer kararlar buralardan çıkıyorsa, neden iradenize sahip çıkmıyorsunuz? Eğer yargılama hakkınız yoksa neden hakimlik yapıyorsunuz? Bu kirli bir politikadır, kabul edilemez” dedi.
Konuşmasının sonunda tüm barışseverlere seslenen Düşünmez, insanların omuz omuza vermesi durumunda barışın gerçekleştirilebileceğini ifade etti.
Bartın: 161’i kadın 1412 hasta mahpus bulunuyor
DEM Parti Hakkâri Milletvekili Öznur Bartın da cezaevlerinde bulunan hasta mahpusların durumuna ve sağlık hakkına erişim sorunlarına dikkat çekti.
Devletin gözetimi altında bulunan mahpusların yaşamlarını koruma yükümlülüğü olduğunu belirten Bartın, mahpusların özgürlüklerinden yoksun bırakılabileceğini ancak tedavisizliğe ve ölüme mahkûm edilmelerinin kabul edilemeyeceğini söyledi.
7 Kasım’da yaşamını yitiren Tuncer Sağlam’ın durumuna değinen Bartın, Sağlam’ın avukatı tarafından 23 Eylül’de yapılan tahliye başvurusunda kanser teşhisinin, 10 santimetrelik kitlenin, damar invazyonunun ve olası metastaz bulgularının belirtildiğini aktardı.
Sağlam’ın tahliye edilmesi gerektiğini ifade eden Bartın, buna rağmen tahliye sürecinde Adli Tıp ve gözlem kurullarının kararlarının gündeme getirildiğini söyledi. Sağlam’ın 25 günlük tedavinin ardından yaşamını yitirdiğini belirten Bartın, yaşananları devletin ve yargı sisteminin sorumluluğuyla değerlendirdi.
Cezaevlerindeki hasta mahpuslara ilişkin güncel verilerin Adalet Bakanlığı tarafından toplanıp açıklanmadığını savunan Bartın, insan hakları örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarının hazırladığı verilere dikkat çekti.
Bartın, söz konusu verilere göre cezaevlerinde 161’i kadın olmak üzere toplam 1412 hasta mahpus bulunduğunu, bunlardan 330’unun ağır hasta olduğunu ve acil şekilde tahliye edilmeleri gerektiğini söyledi.
İdare ve Gözlem Kurullarına tepki gösterdi
İdare ve Gözlem Kurullarının uygulamalarını da eleştiren Bartın, bu kurulların mahkemelerin üzerinde bir mekanizma gibi hareket ettiğini savundu. Kurulların hasta mahpusların kimliklerini ve onurlarını hedef alan uygulamalarda bulunduğunu ileri süren Bartın, tahliye kararlarının ideolojik yaklaşımlarla engellendiğini ifade etti.
Sincan Cezaevi’nde yapılan görüşmelere de değinen Bartın, ÖHD ve ÇHD tarafından temmuz ayında 14 kadın mahpusla görüşmeler gerçekleştirildiğini aktardı. Görüşmelerde cezaevindeki koşullara ve kadın mahpusların yaşadığı sorunlara ilişkin ağır beyanların ortaya çıktığını belirten Bartın, 2026 yılında dört kadın mahpusun intihar ederek yaşamını yitirdiğini söyledi.
Görüşmeler sırasında 23 yaşındaki bir kadın mahpusun psikolojik destek ve tedavi talebinin karşılanmadığını anlattığını aktaran Bartın, mahpusun defalarca destek istemesine rağmen taleplerine yanıt verilmediğini ve sevkinin yapılmadığını belirtti. Bartın, bu süreçte kadın mahpusun yaşamına son verdiğini ifade etti.
Barış ve Demokratik Toplum Süreci’nin başlamasından bu yana 15 hasta mahpusun yaşamını yitirdiğini söyleyen Bartın, insan yaşamının bu kadar değersizleştirilemeyeceğini dile getirdi.
Mehmet Sait Yıldırım’ın 29 yıldır cezaevinde bulunduğunu belirten Bartın, uzun yıllardır cezaevinde bulunan mahpusların tahliye süreçlerinde İdare ve Gözlem Kurulları tarafından pişmanlık sorgulamasına tabi tutulduğunu söyledi.
Bartın, bu kurulların ideolojik bir yaklaşımla hareket ettiğini savunarak, cezaevlerinde yaşanan hak ihlallerinin son bulması ve hasta mahpusların özgürlüklerine kavuşması gerektiğini ifade etti.
Basın açıklaması, kadın mahpusların özgürlüğüne kavuşması ve cezaevlerindeki hak ihlallerinin sona erdirilmesi çağrısıyla sona erdi.