Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemilere ABD donanmasının eşlik etmesini sağlayan “Özgürlük Projesi”nin durdurulduğunu açıkladı. Trump kararı, İran’la nihai bir anlaşmaya varılması yönünde büyük ilerleme olduğu için aldıklarını belirtti.
İran ile ABD arasında bir süredir kırılgan ateşkes nedeniyle susan silahlar yeniden konuşmaya başladı.
AB Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı’nda ticari gemilere geçişte askeri gemilerin eşlik etmesi şeklinde tanıttığı Özgürlük Projesi’nin durdurulduğunu açıkladı.
Trump sosyal medyadan yaptığı paylaşımda, “İran ile anlaşmanın imzalanıp imzalanmayacağı görülene kadar kısa süreliğine askıya alınmasına karar verdik. Hürmüz Boğazı’nda abluka tüm gücümüzle devam ediyor” dedi.
“Amacımız İran’la anlaşma yapmak” diyen Trump, “Pakistan ve diğer ülkelerin talebi üzerine, İran temsilcileriyle tam ve nihai bir anlaşmaya varılması yönünde büyük ilerleme kaydedilmiş olması dolayısıyla, abluka tam olarak yürürlükte kalmakla birlikte, (taraflar arası) anlaşmanın nihai hale getirilip imzalanıp imzalanamayacağını görmek için Özgürlük Projesi’nin kısa bir süreliğine durdurulmasına karşılıklı olarak karar verdik.” ifadelerini kullandı.
ABD basını kararı eleştirdi
Amerikan basını, Trump’ın Özgürlük Projesini ve bu kararı kısa sürede askıya almasını eleştirdi. Ortak görüş, Trump’ın projenin başarısızlığı nedeniyle böyle bir karar aldığı yönünde. The New York Times gazetesi, Trump’ın ani bir “U” dönüşü yaptığını yazdı.
Axios haber sitesi, Özgürlük Projesi’nin Hürmüz Boğazı’nda saldırıların yeniden başlamasına yol açtığını hatırlattı. CNN ise projenin yeni onaylandığına ve günler sonra iptaline dikkat çekti. Amerikan basını bu süreçte sadece 3 geminin boğazı geçmeyi başarmasına da dikkat çekti.
İran basını da ‘başarısızlık’ olarak değerlendirdi
Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, konuya ilişkin haberini “Trump geri adım attı, sözde ‘Özgürlük Projesi’ durduruldu” başlığıyla verdi.
Trump’ın Özgürlük Projesi’nin askıya alındığını duyurmasının “ABD’nin Hürmüz Boğazı sorunuyla başa çıkmadaki başarısızlıklarının devamı niteliğinde” bir adım olarak değerlendirildiği haberde, “Trump, planının başarısızlığını bir şekilde örtbas etmeye çalışırken, her zamanki yanlış iddialarını bir araya getirdi.” ifadesine yer verildi.
Yarı resmi Fars Haber Ajansı da Trump’ın açıklamasına ilişkin, “Trump, Özgürlük Projesi’ni durdurarak bir daha geri adım attı” başlığını kullandı.
Haberde, Trump’ın planı geçici olarak durdurma açıklaması “İran’dan yapılan kesin uyarılar karşısında” verilmiş bir karar olarak yorumlandı.
İran’da hava savunma sistemleri devreye girdi
Öte yandan Entekhab haber sitesine göre, Hürmüzgan Valiliği Hürmüz Boğazı’nın yanı başındaki Keşm Adası çevresinde gece patlama sesleri duyulduğunu belirtti. Patlama seslerinin mikro dron ve keşif insansız hava araçlarına karşı savunma sisteminin devreye girmesi sonucu duyulduğu ifade edilen açıklamada, Keşm Adası’nda herhangi bir çatışma, patlama ya da hasar meydana gelmediği aktarıldı.
Lübnan’a saldırılar sürüyor
Lübnan’a yönelik saldırılar ise devam ediyor. Lübnan resmi haber ajansı NNA’da yer alan haberde, İsrail ordusunun, güneydeki Sur kentine bağlı Deyr Kifa beldesinde İslami Sağlık Kurumuna ait bir ambulansı İHA’yla hedef aldığı belirtildi. Söz konusu saldırıda 3 kişinin yaralandığı vurgulanan haberde, yaralıların bölgedeki hastanelere ulaştırıldıkları ifade edildi.Lübnan resmi haber ajansı NNA’da yer alan haberde, İsrail ordusunun, güneydeki Sur kentine bağlı Deyr Kifa beldesinde İslami Sağlık Kurumuna ait bir ambulansı İHA’yla hedef aldığı belirtildi.
Söz konusu saldırıda 3 kişinin yaralandığı vurgulanan haberde, yaralıların bölgedeki hastanelere ulaştırıldıkları ifade edildi.
Haberde, İsrail savaş uçaklarının da gece saatlerinde güneydeki Kalaviye ve Baraşit beldelerini bombaladığı ve Kalaviye’deki Burc Kalaviye Okulu’nda ağır hasar meydana geldiği kaydedildi.
Ateşkes kırılganlığını koruyor
Trump’ın geri adımı, ABD ile İran arasındaki kırılgan ateşkes sürecinin devam ettiği bir dönemde geldi. İran ile diplomatik temasların olumlu ilerlediğine işaret eden açıklama, piyasalarda da iyimserlik yarattı.
Öte yandan bölgede tansiyonun tamamen düşmediği belirtiliyor. Birleşik Arap Emirlikleri, İran’dan fırlatıldığı öne sürülen balistik füze, seyir füzesi ve insansız hava araçlarıyla saldırıya uğradığını açıkladı. ABD’li yetkililer ayrıca İran Devrim Muhafızları’nın koruma altındaki gemilere yönelik saldırılar düzenlediğini savundu.
Hürmüz Boğazı’nda faaliyet gösteren Güney Kore işletmesindeki bir gemide çıkan yangının ardından Trump, İran’ı doğrudan suçlamıştı.
Taraflar ne demişti?
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Hürmüz’deki çatışmalar sonucu 10 sivil denizcinin yaşamını yitirdiğini açıklamıştı. Rubio, “ABD kuvvetleri, Hürmüz Boğazı’nda İran’a ait 7 sürat teknesini imha etti. Seyrüsefer serbestisini yeniden tesis etmek için Boğaz’daki geçiş güzerganını temizlemeye devam edeceğiz. İran masaya gelmeli ve şartları kabul etmeli” demişti.
ABD operasyonunun “savunma amaçlı” olduğunu savunan ABD’li Bakan, “Bu gemilere ateş açılmazsa ve bize ateş açılmazsa, biz de onlara ateş açmayız. Ancak bize ateş açılırsa biz de karşılık vereceğiz, ölümcül bir şekilde karşılık vereceğiz.” ifadelerini kullanmıştı.
Bakan Rubio, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasından ötürü Körfez bölgesinde 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin kurtarılması için “Özgürlük Projesi” adlı operasyonu başlattıklarını savunmuştu.
İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasını ve boğaza mayın döşemesini “uluslararası hukuka temelden aykırı” diye eleştiren Rubio, “Bu, tam olarak korsanlık.” yorumunu yapmıştı.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise ABD’nin maksimum baskı politikası yürüttüğünü belirterek “İran’ın müzakere masasına oturarak tek taraflı taleplere teslim olmasını istiyorlar, bu imkansız” demişti.
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Pentagon’da yaptığı açıklama açıklamada “İran Hürmüz’ü kontrol etmiyor.” demişti. Pete Hegseth, ABD’nin İran hava sahasına ya da karasularına Hürmüz’ü açmak için girmeye ihtiyacının olmadığını söylemişti. ABD’nin ablukasının devam edeceğini belirten Amerikan Savunma Bakanı, İran’ın eğer ticari gemilere saldırması durumunda “ölümcül bir güçle” karşılaşacağını belirtmişti.
