Pênûsa Deniz Yüce

Du helbestvan, du çalakî û du dîmenên cuda li Geverê: Çima eleqeya ji bo Şükrü Erbaş û Berken Bereh ewqas ji hev cuda bû?

Mehek berê, nivîskar û helbestvanê kurd Berken Bereh hat Geverê. Berken Bereh 51 sal in ku bi zimanê kurdî dinivîse. Bi van hemû salan, wî ji bo ziman û edebiyata kurdî ked daye û berhemên xwe bi kurdî nivîsandiye.

Lê mixabin, çalakiya ku ji bo wî hatibû amadekirin, ne ji aliyê organîzasyonê ve û ne jî ji aliyê hejmara kesên ku hatibûn ve, di asteke baş de bû. Kursî bi rêz nehatibûn danîn. Em wekî ku li kafeyekê bin, li dora maseyan rûniştin. Hejmara kesên ku hatibûn jî pir kêm bû.

Li vir ez dixwazim tiştekî bi taybetî bibêjim. Kesê ku van çalakiyan organîze dike, mirovê dilsoz e. Ew bi dil û can hewl dide ku nivîskar, helbestvan û hunermendan bîne Geverê û bi gelê me re bide nasîn. Em keda wî dibînin û ji bo van hewldanên wî rêz û spasiyê pêşkêş dikin. Ev kar ne hêsan e û kesên ku ji bo çand û edebiyatê hewl didin, hêjayî piştgiriyê ne.

Lê em divê vê yekê jî bibêjin: Rêzgirtina ji keda kesekî re nayê wê wateyê ku em kêmasiyan nebînin. Rexne ne dijminatiya kedê ye, berevajî wê, dikare bibe sedema ku karên baş hê baştir bibin. Armanca min ne ew e ku ez kesekî biçûk bikim an jî hewldanên wî bêqîmet bikim. Ez tenê dixwazim em li ser van mijaran biaxivin û ji bo pêşerojê encamên baştir bi dest bixin.

Çend roj berê jî helbestvanê tirk Şükrü Erbaş hat Geverê. Vê carê rewş cuda bû. Kursî bi rêz hatibûn danîn, cih baş hatibû amadekirin û gelek kes jî hatibûn.

Ev cudahî bala min kişand û ez li ser vê yekê fikirîm.

Berî her tiştî, ez dixwazim bibêjim ku em ne li dijî Şükrü Erbaş in û ne jî li dijî kesên ku çûne çalakiya wî. Berevajî vê yekê, em jî ji wî hez dikin. Helbest û edebiyat ne tenê ji bo neteweyekê ne. Mirov dikare ji helbestvanekî tirk, faris, ereb an jî ji helbestvanekî neteweyeke din hez bike. Di vê yekê de tu pirsgirêk tune ye.

Lê pirsa min ev e: Çima dema helbestvanekî kurd tê Geverê, em heman eleqe û heman hezkirinê nîşan nadin?

Çima ji bo helbestvanekî ku bi dehan salan bi zimanê me nivîsandiye, ewqas kes nayên? Çima em ji bo ziman û edebiyata xwe heman girîngiyê nadin?

Ez bawer dikim ku ev mesele tenê bi organîzasyonê ve girêdayî nîne. Pirsgirêka me ji vê yekê mezintir e.

Em kurd in. Zimanê me kurdî ye. Gelek ji me her roj bi kurdî diaxivin. Lê dema mesele tê ser xwendin û nivîsandina kurdî, gelek ji me ji zimanê xwe dûr in.

Gelek ciwanên me dikarin bi kurdî biaxivin, lê nikarin baş bi kurdî bixwînin an jî binivîsin. Gelek kes ji zimanê xwe hez dikin, lê heta niha pirtûkeke kurdî nexwendine. Hin kes navê gelek nivîskar û helbestvanên tirk dizanin, lê navê nivîskar û helbestvanên kurd ên ku bi salan ked dane zimanê me, nas nakin.

Ev rewş divê me bide fikirandin.

Bêguman, ev pirsgirêk ne îro dest pê kiriye. Bi salan zimanê kurdî di gelek waran de hatiye qedexekirin û ji perwerdehiyê dûr hatiye hiştin. Gelek kesên me derfeta wê yekê nedîtine ku bi zimanê dayika xwe bixwînin û binivîsin. Bandora van hemû tiştan heta îro jî heye.

Lê gelo em dikarin hemû sûcê bavêjin ser van şert û mercan?

Ez dibêjim na.

Em jî berpirsiyar in. Bi taybetî jî rêxistinên me yên kurdî, yên ku bi salan li ser ziman, çand û nasnameya kurdî diaxivin.

Gelo van rêxistinan bi qasî ku li ser zimanê kurdî axivîne, ji bo pêşketina wî jî kar kirine?

Gelo wan di nav ciwanan de hezkirina xwendin û nivîsandina kurdî belav kiriye?

Gelo wan karî ye ciwanan ber bi pirtûkên kurdî ve bikişînin?

Gelo wan ji bo wê yekê hewl daye ku kurdî ne tenê zimanê mal û kolanan be, lê di heman demê de bibe zimanê xwendin, nivîsandin û edebiyatê?

Ev pirs divê bên kirin.

Em nikarin her roj bibêjin «Zimanê me hebûna me ye», lê di jiyana xwe de cih nedin wî.

Ziman tenê bi axaftinê nayê parastin. Divê em bi wî bixwînin, binivîsin, pirtûkan bikirin û nivîskarên xwe nas bikin.

Heke em dixwazin kurdî di nav ciwanan de zêde bibe, divê ji bo vê yekê karên rast û berdewam bên kirin. Divê çalakiyên xwendina pirtûkên kurdî bên amadekirin. Divê nivîskar û helbestvanên me bi ciwanan re bên cem hev. Divê kursên xwendin û nivîsandina kurdî bên vekirin û ji bo wan ciwanên ku dixwazin fêrî kurdî bibin, derfet bên çêkirin.

Ev kar tenê bi çalakiyeke salê carekê pêk nayê. Divê kar berdewam be.

Ji aliyekî din ve, dema helbestvanekî kurd tê bajarê me, divê em hewl bidin ku çalakiya wî baş were amadekirin. Divê mirovên bajêr ji çalakiyê agahdar bibin û bi taybetî ciwan bên teşwîqkirin ku tevlî bibin.

Lê ez dixwazim vê yekê jî bibêjim: Tenê ji ber ku kesek kurd e, ne pêwîst e ku em her berhema wî pesin bikin. Edebiyat divê bi keda nivîskar û hêjayiya berhemên wî were nirxandin. Lê herî kêm divê em nivîskarên xwe nas bikin, berhemên wan bixwînin û derfeta wê yekê bidin wan ku bi civaka xwe re bên cem hev.

Dibe ku sedema cudahiya van her du çalakiyan organîzasyon be. Dibe ku Şükrü Erbaş di nav civakê de zêdetir tê nasîn. Dibe ku ji bo çalakiya wî zêdetir agahdarî hatibe belavkirin.

Lê her çi sedem be jî, ev rewş pirseke girîng tîne ber çavên me:

Çima em zimanê xwe hez dikin, lê  kêm dixwînin û dinivîsin?

Çima gelek ciwanên me ji helbest û pirtûkên kurdî dûr in?

Çima em nikarin di nav civaka xwe de wê hişmendiyê ava bikin ku mirov ne tenê bi kurdî biaxive, lê bi kurdî jî bixwîne û binivîse?

Ev pirsgirêk tenê ya rêxistinan nîne. Ya me hemûyan e.

Em nikarin ji ciwanekî ku tu carî pirtûkeke kurdî nedîtiye, hêvî bikin ku nivîskarên kurd nas bike. Em nikarin ji kesekî ku derfeta fêrbûna xwendin û nivîsandina kurdî nedîtiye, hêvî bikin ku bi hêsanî helbestên kurdî bixwîne.

Ji ber vê yekê, li şûna ku em tenê gazinan bikin, divê em rêyan jî bibînin.

Em divê ji zarokên xwe dest pê bikin. Ji malên xwe, ji hevalên xwe û ji derdora xwe. Divê em hezkirina ji zimanê xwe re bikin beşek ji jiyana xwe.

Em ji Şükrü Erbaş hez dikin û kêfxweş dibin ku gelek kes çûne çalakiya wî. Lê em dixwazin dema Berken Bereh an jî helbestvanekî din ê kurd tê Geverê, ew jî bi heman eleqe û hezkirinê were pêşwazîkirin.

Çimkî hezkirina ji edebiyata zimanên din re tiştekî xweş e. Lê divê em edebiyata zimanê xwe jî jibîr nekin.

Em her tim dibêjin ku ji zimanê xwe hez dikin. Lê gelo ev hezkirin tenê di gotinên me de ye, an di kiryarên me de jî heye?

Heke em dixwazin zimanê me bijî, divê em jî ji bo jiyîna wî tiştekî bikin.

Divê em pirtûkên kurdî bixwînin, nivîskarên xwe nas bikin, ciwanên xwe teşwîq bikin û piştgiriyê bidin kesên ku ji bo ziman û çanda me ked didin.

Çimkî zimanek tenê bi gotina «ez ji te hez dikim» najî. Ziman bi xwendinê, nivîsandinê û bi karanîna wî dijî.

Û di dawiyê de, divê em vê pirsê ji xwe bikin:

Ger em bixwe xwedî li ziman û edebiyata xwe dernekevin, em ê çawa hêvî bikin ku nifşên piştî me xwedî lê derkevin?

Dibe ku bersiva vê pirsê bibe destpêka guherînekê.