Sosyal güvenlik sisteminde emeklilik hesaplamalarını doğrudan etkileyen önemli bir değişiklik yürürlüğe girdi. Uzun yıllardır uygulanan ve sigortalıların emeklilik öncesinde statü değişikliği yaparak avantaj elde etmesine imkân tanıyan “son 7 yıl” kuralı, Ekim 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar için kaldırıldı.

Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, bu tarihten sonra sigortalı olanlar açısından emeklilikte artık son yılların değil, tüm çalışma hayatının dikkate alındığını belirtti.

ESKİ SİSTEM NASIL İŞLİYORDU?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı’nı tek çatı altında toplamış olsa da emeklilik şartları farklı kurallara göre belirlenmeye devam ediyor.

Karakaş, mevcut uygulamada farklı statülerde çalışanların hangi şartlarla emekli olacağının son 7 yıllık (2.520 gün) fiilî hizmet süresine göre belirlendiğini hatırlattı.

Formül şöyleydi:

Son 7 yıl içinde (2.520 gün) en fazla hangi statüde en az 1.260 gün prim ödendiyse, emeklilik o statüden gerçekleşiyordu.

Örneğin; uzun yıllar Bağ-Kur’lu (esnaf) olarak çalışan ve 01.05.2007 itibarıyla sigortalı olan bir kişi, son 3,5 yılını (1.260 gün) SSK’lı olarak tamamladığında, Bağ-Kur’un daha ağır şartları yerine SSK hükümlerine göre emekli olabiliyordu.

EKİM 2008 SONRASI YENİ DÖNEM

Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için ise bu kural tamamen kaldırıldı.

Yeni sistemde artık son 1.260 gün ya da son 7 yıl değil, tüm çalışma hayatındaki toplam prim süresinin hangi statüde ağırlıklı olduğu esas alınıyor.

DEĞERLENDİRME NASIL YAPILIYOR?

SGK, sigortalının toplam çalışma süresine bakıyor. Çalışma hayatının çoğunluğu hangi statüde geçtiyse, emeklilik şartları o statüye göre belirleniyor.

Bu da özellikle Bağ-Kur ağırlıklı çalışması olanlar için daha uzun prim günü ve daha ağır şartlar anlamına geliyor.

ÖRNEK SENARYO

23 yıl Bağ-Kur’lu çalışıp son 7 yılını SSK’lı geçiren Ekim 2008 sonrası sigortalı bir kişi, eski sistemde olduğu gibi SSK’dan emekli olamayacak.

SGK, toplam hizmet süresinin çoğunluğu Bağ-Kur olduğu için 9.000 gün prim şartını esas alacak.

KİMLER ETKİLENECEK?

• Ekim 2008 sonrası ilk kez sigortalı olanlar

• Çalışma hayatında statü değişikliği yapmayı planlayanlar

• Bağ-Kur ağırlıklı prim ödeyen esnaf ve serbest meslek sahipleri

Bu değişiklikle birlikte, kısa vadeli statü değişiklikleriyle emeklilik avantajı elde etme dönemi sona erdi. Özellikle Bağ-Kur ağırlıklı çalışan sigortalılar için daha uzun prim süresi ve daha ağır emeklilik şartları gündeme geldi.

Kaynak: 12 Punto