Kamuoyunda "12'nci Yargı Paketi" olarak bilinen Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaştı.

Genel Kuruldaki oylamada toplam 285 milletvekili oy kullandı. Kanun teklifi, 217 kabul ve 68 ret oyuyla yasalaşarak yürürlüğe girdi.

Yeni yasayla birlikte İcra ve İflas Kanunu, Noterlik Kanunu, Danıştay Kanunu, İdari Yargılama Usulü Kanunu ile Hakimler ve Savcılar Kanunu başta olmak üzere birçok temel kanunda önemli değişikliklere gidildi.

İcra ve İflas Sürçlerinde Yeni Dönem

Yasa kapsamında İcra ve İflas Kanunu’nda yapılan düzenlemelerle ortaklığın giderilmesi davaları ve elektronik satış süreçlerinde yeni kurallar belirlendi:

 Mirasçılar Arasında Öncelikli Satış: Maliklerin miras yoluyla edindikleri ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlarda, ortaklığın satış suretiyle giderilmesine karar verilmesi halinde; yapılacak açık artırmaların birincisi sadece malik olan mirasçılar arasında gerçekleştirilecek. Bu özel usul bir defaya mahsus uygulanacak.

 Teminat Muafiyetleri: Elektronik satış portalındaki ilanlarda, satışı talep eden ve artırmaya katılmak isteyen alacaklının, alacağının teminatı karşıladığı miktar kadar teminattan muaf tutulacağı belirtilecek. Hazine ise açık artırmalarda teminat göstermekten tamamen muaf olacak.

 İhale Bedelinin Yatırılmaması Durumunda Cezai İşlemler:

 En yüksek teklifi verip ihale bedelini süresi içinde yatırmayan alıcının teminatı iade edilmeyecek. Bu tutar öncelikle satış masraflarından mahsup edilecek.

 Söz konusu alıcının satış isteyen alacaklı olması halinde, muhammen bedelin %10'u kendi alacağından düşülecek ve satış masrafları borçluya yüklenmeyerek kendisinde bırakılacak.

 Ortaklığın giderilmesi ihalelerinde bedeli yatırmayan paydaş ise alınan teminatın tamamı diğer paydaşlara payları oranında dağıtılacak.

 Ayrıca süresi içinde ödeme yapmayan ihale alıcısına, teklif ettiği bedelin %5'i oranında idari para cezası uygulanacak.

Noterlik İşlemlerinde Dijital Kolaylık ve Denetim

Noterlik Kanunu'nda yapılan değişikliklerle, denetim mekanizmaları güçlendirilirken bürokrasi azaltılıyor:

 Denetim Yetkisi: Noterlik evrak ve defterleri; mahkemeler, sulh ceza hakimlikleri, cumhuriyet başsavcılıkları, resmi daireler veya soruşturmaya yetkili kılınan kişilerce yerinde denetlenebilecek.

 Elektronik Gönderim Kolaylığı: Mahkeme veya başsavcılıklarca noterlik evrakının onaylı örneğinin talep edilmesi halinde, noterler evrakı elektronik ortamda tarayıp güvenli elektronik imza ile imzalayarak ilgili merciye gönderecek.

 Ücret Muafiyeti: Bu işlemler için yevmiye numarası alınmayacak; posta ve yol masrafları hariç olmak üzere harç, vergi veya değerli kağıt ücreti tahsil edilmeyecek.

İdari Yargı ve Danıştay'da Yapısal Düzenlemeler

İdari yargının iş yükünü azaltmak ve yargılama süreçlerini hızlandırmak amacıyla önemli adımlar atıldı:

Danıştay Daire Sayısı ve Üye Seçimi Ertelendi

Danıştay'daki daire sayısının 10'a düşürülmesine yönelik daha önce belirlenen ve 23 Temmuz 2026'da dolacak olan süre 4 yıl daha uzatılarak 2030'a ertelendi. Bu kapsamda, boşalan her iki üyelik için bir üye seçilmesi uygulaması da 23 Temmuz 2030'a kadar askıya alındı.

Tek Hakimle Çözülecek Davaların Kapsamı Genişletildi

İdare ve vergi mahkemelerinde tek hakimle karara bağlanacak davaların parasal sınırı artırıldı. Buna göre:

 Düzenleyici işlemler hariç, konusu 486 bin lirayı aşmayan idari işlemler, iptal ve tam yargı davaları,

 Öğrencilerin uzaklaştırma ve ilişik kesme dışındaki disiplin, sınıf geçme, not tespiti, yurt ve burs davaları,

 Kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman ve izin davaları ile uyarma cezalarına karşı açılan davalar,

 486 bin lirayı aşmayan vergi davaları tek hakim tarafından karara bağlanacak.

İstinaf ve Temyiz Sınırları Yeniden Belirlendi

 Gerekçe Düzelterek Reddetme: Bölge idare mahkemesi (istinaf), ilk derece mahkemesinin karar sonucunu doğru ancak gerekçesini eksik veya hatalı bulursa, gerekçeyi değiştirerek istinaf başvurusunu reddedebilecek.

 Temyiz Edilemeyecek Kararlar: Tek hakimle görülen davalar, Çiftçi Mallarının Korunması Kanunu, Taşınmaz Mal Zilyedliği ve Yabancılar ve Uluslararası Kurum Kanunu kaynaklı davalar ile sadece vekalet ücretine ilişkin kararlarda istinaf sonrasındaki temyiz yolu kapatıldı.

 Parasal Sınırlar: Konusu 270 bin lira ile 920 bin lira arasında olan ve istinafta kaldırma kararı üzerine yeniden hüküm kurulan vergi ve tam yargı davalarında temyiz hakkı kaldırıldı.

 55 Bin TL Sınırı: İstinafın ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden verdiği kararlarda, iki mahkemenin hükmettiği tutarlar arasındaki fark 2026 yılı itibarıyla 55 bin lirayı geçmiyorsa temyiz yoluna başvurulamayacak.

Adli Tıp, Hakim ve Savcı Yardımcılığı Sınavları

 Adli Tıp Atama Şartları: Adli Tıp İhtisas Kurulu başkan ve üyeliklerine atanabilmek için tıpta/diş hekimliğinde uzmanlık veya alanında doktora derecesi şartı aranacak. Görev süreleri 4 yıl olacak.

 Eğitim Müfredatı: Hakim ve savcı yardımcılarına; Anayasa hukuku, insan hakları, ceza, idare, vergi ve usul hukukunun yanı sıra gerekçeli karar yazımı, duruşma yönetimi ve kişisel gelişim eğitimleri verilecek. Bu konulardan yapılacak yazılı ve sözlü sınavlarla mesleki yeterlilikler ölçülecek.

 Bilirkişi Cezası: Hakimlik ve savcılık mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvuran yargı mensuplarına uyarma cezası verilecek.